Adverteerder / Annonceur: LICHT & LIEFDE
Product-Dienst / Produit-Service: Fondsenwerving
Media / Média: Andere (direct mail)
Beschrijving van de reclame / Description de la publicité
Op de omslag op de recto: “Opgelet: Shockerende foto’s op de ommezijde!” en op de verso: “Groot drama: mama wordt plots blind.” met links de foto van een kind en een zwarte vlek en de tekst “Ineens zag Elena haar zoontje zo …” en rechts de foto met een grote zwarte vlek en de tekst “… en even later nog maar zo …” en een kader met “HELP!”.
De brief, met logo van de adverteerder, bevat boven dezelfde foto’s en teksten, en in het groot de tekst “Mama wordt plots blind – Groot drama
HELP!!!”.
Onderaan, de tekst van de persoonlijk geadresseerde brief, met onder meer de volgende passages:
“Op deze manier probeer ik u te tonen hoe Elena vandaag haar zoontje ziet. (…) Elena werd heel plots blind. Ik hoop op uw begrip en medeleven voor deze jonge vrouw.
(De getuigenis van de vrouw in kwestie volgt in detail)
Ze heeft uw hulp nodig.
Ik ben zeker dat u begrijpt welke hel Elena doorstaat.
Doe aub iets voor deze arme vrouw; help Elena voor haar kindje te zorgen. Want alleen redt ze het niet!
Om de levensbelangrijke begeleiding van Elena op te starten, heb ik snel 41 euro nodig.
Mag Elena daarvoor alstublieft op u rekenen?”.
Onderaan in de kleine letters, onder meer de volgende vermelding:
“Elena staat symbool voor alle blinden en slechtzienden die Blindenzorg Licht en Liefde met uw steun helpt. De opbrengst van deze brief zal gebruikt worden om hen te helpen bij het herwinnen van hun zelfstandigheid en re-integratie in de maatschappij.”.
Klacht(en) / Plainte(s)
De inhoud van de direct mail choqueerde de klager. Hij is zelf halfblind na een netvliesloslating. De inhoud van de mailing grijpt hem persoonlijk aan en hij vindt het erg traumatiserend.
Beslissing Jury in eerste aanleg: Beslissing tot wijziging/stopzetting
Décision Jury de première instance: Décision de modification/arrêt
De Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame (JEP) in eerste aanleg heeft de volgende beslissing genomen in dit dossier.
De Jury heeft kennisgenomen van de mailing in kwestie en van de klacht die daarop betrekking heeft.
Vooreerst wenst de Jury haar begrip te uiten voor de persoonlijke situatie van de klager.
Zij heeft de gebruikte foto’s onderzocht in het licht van punt B. 2 van de Code van de ethische fondsenwerving (RE-EF-Code). Zij is van mening dat deze foto’s de menselijke waardigheid niet aantasten en dat zij vastgestelde en controleerbare feiten illustreren.
Het gebruik van beelden van menselijk leed beperkt zich volgens haar tot het zichtbaar maken van de uitdagingen waarmee blinde en slechtziende personen worden geconfronteerd, met als doel het publiek te sensibiliseren en tot steun aan te zetten.
De Jury is derhalve van oordeel dat deze foto’s binnen de context van fondsenwerving niet van aard zijn om de gemiddelde consument te choqueren.
De Jury stelt daarentegen vast dat de in de mailing gebruikte teksten een overdreven emotionele druk uitoefenen, met name door de personifiëring van de boodschap aan de hand van een sterk gedetailleerd en uitgesproken dramatisch verhaal.
Daarnaast is de Jury van oordeel dat deze teksten van aard zijn om bij de gemiddelde consument de indruk te wekken dat giften die naar aanleiding van deze mailing worden gedaan rechtstreeks ten goede zullen komen aan de betrokken persoon, hetgeen in werkelijkheid niet het geval is.
In dit verband verwijst de Jury onder meer naar de volgende passages:
“Elena werd heel plots blind. Ik hoop op uw begrip en medeleven voor deze jonge vrouw.”
“Ze heeft uw hulp nodig.”
“Ik ben zeker dat u begrijpt welke hel Elena doorstaat.”
“Doe aub iets voor deze arme vrouw; help Elena voor haar kindje te zorgen. Want alleen redt ze het niet!”
“Om de levensbelangrijke begeleiding van Elena op te starten, heb ik snel 41 euro nodig.
Mag Elena daarvoor alstublieft op u rekenen?”.
Dienaangaande verwijst de Jury naar bepaling B. 1 van de EF-Code die bepaalt dat wanneer een boodschap het publiek ertoe beweegt giften te doen, de gepersonaliseerde boodschappen, die tot doel hebben een rechtstreekse band te scheppen tussen de personen die om hulp verzoeken en de toekomstige schenkers, zich moeten beperken tot het precieze geval waarvoor de vereniging een dergelijke band heeft gecreëerd, behalve wanneer de boodschap duidelijk vermeldt dat het gaat om een fictief geval.
De Jury neemt enerzijds nota van het antwoord van de adverteerder, waarin wordt gesteld dat zorgvuldig wordt omgegaan met de privacy van betrokkenen en dat namen worden gewijzigd. Anderzijds stelt de Jury vast dat in de kleine letters onderaan de brief onder meer wordt vermeld: “Elena staat symbool voor alle blinden en slechtzienden die Blindenzorg Licht en Liefde met uw steun helpt.”.
Volgens de Jury is bovenstaande formulering inhoudelijk verwarrend voor de gemiddelde consument, die uit deze vermelding niet met zekerheid kan afleiden of het geval van Elena een concreet, bestaand geval betreft, dan wel een louter symbolische en fictieve casus die dient ter illustratie van de werking en impact van de organisatie. Bovendien is deze vermelding volgens de Jury ook grafisch onvoldoende duidelijk en opvallend weergegeven teneinde duidelijk onder de aandacht van de lezer te worden gebracht en de aldus gewekte indruk dat giften die naar aanleiding van deze mailing worden gedaan rechtstreeks ten goede zullen komen aan de betrokken persoon te corrigeren.
De Jury is dus van mening dat de boodschap elementen van dubbelzinnigheid en overdrijving bevat die het publiek kan misleiden met betrekking tot de aanwending van de fondsen, in de zin van bepaling A. 1 van de EF-Code.
Zij is ook van mening dat de betrokken mailing aldus verwarring teweegbrengt en dat het gehele opzet met onder meer het gebruik van een schriftelijke gepersonaliseerde getuigenis niet in verhouding is met het nagestreefde doel, zijnde het aanzetten tot vrijgevigheid van het publiek ten gunste van alle blinden en slechtzienden die de organisatie helpt.
De Jury is derhalve van oordeel dat de mailing op deze punten indruist tegen punt 3 en 6 van de JEP-Regels inzake niet-commerciële reclame.
Gelet op het voorgaande en op basis van voormelde bepalingen, heeft de Jury de adverteerder derhalve verzocht om de reclame te wijzigen, en bij gebreke daaraan de reclame niet meer te verspreiden.
Gelieve er nota van te nemen dat deze beslissing pas definitief wordt na het verstrijken van de termijn voor het instellen van hoger beroep.