De spot toont een tattooshop. De tatoeëerder is bezig met de wang van een persoon die zijn hand tegen zijn been klemt. Dan zien we dat het een kind is met de tatoeage "Makak" op zijn wang. De jongen huilt.
Het laatste scherm toont het Come Together logo samen met dat van de belanghebbenden en de woorden "Een initiatief van het Belgisch Voetbal".
Voice-over: “Discriminatie en racisme komen te vaak voor in het voetbal. Zowel op als naast het veld, maar ook online. Jij kan hier iets aan doen. Meld feiten van discriminatie en racisme via cometogether.be.”
De klaagster voelt zich als getatoeëerd persoon door deze spot in een slecht daglicht gezet. Het doet volgens haar uitschijnen dat mensen met tattoos marginalen zijn en altijd hooligans.
De adverteerder betreurt dat deze spot zo is overgekomen voor de klaagster. Hij deelde mee dat het hier gaat om een sensibiliseringscampagne waarbij de tattoo als beeldspraak van onuitwisbaarheid wordt gebruikt. Dit is niet gericht naar getatoeëerde mensen en het is ook nooit zijn bedoeling geweest getatoeëerde mensen te viseren.
Met betrekking tot het element opgeworpen door de Jury overeenkomstig artikel 8 van haar Reglement, met name het feit zelf dat in de spot een kind wordt getatoeëerd, deelde de adverteerder het volgende mee.
In 2021 lanceerde hij het Come Together-actieplan. In samenwerking met Voetbal Vlaanderen, de ACFF en de Pro League bestrijdt hij alle vormen van discriminatie en bevordert hij inclusie in het Belgisch voetbal. Om dit actieplan vorm te geven, heeft hij enkele tools ontwikkeld, zoals een meldpunt, opleidingen, een Diversity Board, de Come Together Awards, en de Nationale Kamer in de strijd tegen Discriminatie en Racisme.
Gelet op het aantal meldingen en klachten inzake discriminatie, werd duidelijk dat er nog steeds te veel sprake is van discriminatie. Daarom werd in 2023 beslist in te zetten op een bewustmakingscampagne met de bedoeling:
- Het RBFA- initiatief “Come Together” tegen racisme en discriminatie in en rond het voetbal bekend te maken;
- Mensen te motiveren om het meldpunt te gebruiken wanneer ze geconfronteerd worden met een geval van racisme of discriminatie;
- De verschillende vormen van racisme en discriminatie onder de aandacht brengen (racisme, homofobie, handicap, gender, fat shaming, antisemitisme).
De getuigenis van Romelu Lukaku die op jonge leeftijd slachtoffer was heeft diepe indruk gemaakt. Hij herinnert zich nog haarfijn wanneer de discriminerende woorden naar hem werden geroepen, waar hij zich toen bevond. Dergelijk onrecht blijft vast in het geheugen en tekent iemand voor het leven. Het is duidelijk dat elke vorm van racisme en discriminatie het slachtoffer beschadigt. Het laat onuitwisbare sporen na. Het concept voor deze campagne 2023 maakt hiervan visueel gebruik door middel van een metafoor. Iemand discrimineren is iemand tekenen voor het leven. Met een tattoo plaats je een herinnering, een tekening, een leuze, … voor het leven.
Gezien discriminatie en racisme nog steeds veelvuldig voorkomen moet een duidelijke boodschap gegeven worden. Door een boodschap visueel te maken komt dit duidelijker over. Vandaar dat werd gekozen een metafoor te gebruiken: de tattoo als beeldspraak van onuitwisbaarheid.
Voor deze campagne werd beroep gedaan op drie personen: een jongen van 11 jaar (spelertje), een vrouw (scheidsrechter) en een man (zaalvoetballer). Bij deze personen wordt uiteraard geen tattoo daadwerkelijk aangebracht.
Het is voor de adverteerder duidelijk dat het een “Come Together” RBFA- actie betreft en dat de gebruikte beelden of woorden een rechtstreeks verband vertonen met de boodschap en/of het nagestreefde doel en in verhouding zijn met het nagestreefde opzet.
Het productiehuis heeft de deelnemers aan deze campagne gescreend en heeft de volledige campagne verzorgd. De ouders van de jonge speler werden steeds betrokken en hebben op elk moment toestemming verleend. Zij waren ook telkens aanwezig. De adverteerder deelde nog mee dat deze campagne zeker rekening gehouden heeft met de bepalingen voorzien onder art. 18.3 (voorkomen van schade) van de ICC-Code en met de algemene bepalingen inzake maatschappelijke verantwoordelijkheid.
De Jury heeft kennisgenomen van de reclame in kwestie en van de klacht die met name stelt dat de reclame doet uitschijnen dat mensen met tattoos marginalen zijn en altijd hooligans.
Naar aanleiding van het antwoord van de adverteerder, heeft de Jury er nota van genomen dat het hier gaat om een sensibiliseringscampagne tegen racisme en discriminatie, waarbij de tattoo als beeldspraak van onuitwisbaarheid wordt gebruikt.
Zij is van mening dat mensen met een tattoo door deze reclame niet worden geviseerd en dus ook niet gekleineerd.
De Jury heeft derhalve de klacht ongegrond verklaard.
Overeenkomstig artikel 8 van haar Reglement heeft de Jury zich ook gebogen over het feit zelf dat in de spot een kind wordt getatoeëerd.
De Jury heeft er nota van genomen dat de betrokken campagne, om te tonen dat elke vorm van racisme het slachtoffer voor het leven beschadigt en onuitwisbare sporen laat, de metafoor van de tattoo gebruikt en dit bij drie personen: een jongen van 11 jaar (spelertje), een vrouw (scheidsrechter) en een man (zaalvoetballer).
In het kader van deze niet-commerciële campagne, is de Jury van mening dat het relevant is om ook een kind te tonen daar kinderen al op jonge leeftijd geconfronteerd kunnen worden met discriminerende taal in de sport. Zij is ook van mening dat het voor het grote publiek duidelijk is dat dit gaat over een beeld om de impact van racistisch gedrag te laten zien en niet over het feit van getatoeëerd te zijn als dusdanig.
Zij is derhalve van oordeel dat het niet waarschijnlijk is dat de tv-spot geestelijke, morele of lichamelijke schade toebrengt aan kinderen en dat deze hen evenmin aanzet tot onwettig of potentieel gevaarlijk gedrag.
Niettemin, ook al is de Jury van oordeel dat de gebruikte beelden een rechtstreeks verband vertonen met de boodschap en in verhouding zijn met het nagestreefde doel, kan het feit dat het om een kind gaat, zonder zijn ouders, dat getatoeëerd wordt op het gezicht volgens haar negatieve reacties opwekken bij een deel van het publiek.
Zij heeft derhalve gemeend een advies van voorbehoud te moeten formuleren op dit punt overeenkomstig artikel 1 van haar Reglement en doet een beroep op de verantwoordelijkheid van de adverteerder.
Een advies van voorbehoud impliceert dat de adverteerder vrij is op het vlak van het gevolg dat hij hieraan wenst te verlenen.
Barastraat 175, 1070, Brussel, Belgie.
E-mail: info@jep.be
Tel: +32 2 502 70 70
