De radiospot gaat als volgt:
Voice-over: “Deze zomer is er het EK voetbal, maar voor het elf tegen elf is, is het eerst één tegen honderd.”
Man: “Démarrage van van Aert!”
Voice-over: “Voor er negentig minuten wordt gespeeld wordt er meer dan 200 kilometer afgezien.”
Man: “Vollenbak doorgaan, alles uit het lijf sprinten.”
Voice-over: “Dus voor we supporteren voor De Bruyne, Lukaku of Doku gaat het over Remco, Wout en Lotte.”
Man: “Halleluja, Lotte Kopecky!”
Voice-over: “Want eerst, eerst is ’t aan ons. Lees nu acht weken Het Nieuwsblad voor maar acht euro en volg het nieuwe wielerseizoen op de voet. Ga snel naar nieuwsblad.be/actie. Nieuwsblad, de koers is van ons.”
De tv- en bioscoopspot toont eerst een beeld van voetbalsupporters en dan beelden van wielrenners, met daarbij de volgende gesproken tekst:
Man: “Voor de tous ensemble komt er de tout seul. Geen elf tegen elf, maar één tegen honderd. Wij wisselen ook, maar enkel van fiets. Dus voor we supporteren voor De Bruyne, Lukaku of Doku gaat het over Remco, Wout en Lotte. Want eerst, eerst is ’t aan ons. Nieuwsblad, de koers is van ons.”
Voice-over: “Lees nu acht weken Het Nieuwsblad voor acht euro en volg het nieuwe wielerseizoen op de voet. Ga naar nieuwsblad.be/actie.”
1) Volgens de klaagster is de radiospot een racistische reclame waarin werd verteld dat we moesten supporteren voor ‘ons’ (Remco, Lotte) in plaats van voor de bruine Lukaku en nog iemand.
2) De klaagster verwees naar de tv-spot en haalde aan dat wanneer er over de koers gepraat wordt, deze sportmannen bij naam worden genoemd. Wanneer de voetballers vernoemd worden gebeurt dit echter door ‘bruine’ Lukaku te zeggen. Dit klinkt volgens haar als erg plat en onnodig racisme. Ze vraagt zich af waarom het nodig is dat de huidskleur vernoemd wordt en welke meerwaarde dit geeft aan de reclame.
3) De klager voerde aan dat in de radiospot wordt verwezen naar een belangrijke voetbalmatch met bruine spelers (letterlijk) maar eerst is er die dag koers met typisch Vlaamse namen en de catchphrase “de koers is van ons”.
4) Met betrekking tot de bioscoopspot met reclame over ‘de koers’ deelde de klaagster mee dat ze helaas geen precieze omschrijving kon geven, maar iets hoorde in de trant van: “geen zwarte Lukaku maar namen van bij ons: Evenepoel, van Aert, ... – de koers is van ons". Ze hoopt dat ze het fout heeft gehoord, maar het feit dat ze erover twijfelt is volgens haar al alarmerend. Een reclamespot gaat snel, maar die zin blijft ze horen: “namen van bij ons – de koers is van ons”, terwijl er heel wat Belgen niet Peeters of Janssen heten.
5) De klaagster meende dat de zin in de tv-spot over het supporteren voor De Bruyne, Lukaku en Doku beter anders geformuleerd zou worden. Zij heeft hier zelf geen probleem mee, maar vreest dat sommigen dit anders zullen opnemen.
6) De tekst van deze radiospot choqueerde de klaagster vanwege het suggestieve, discriminerende taalgebruik t.o.v. niet blanke Belgen: “Want voor we supporteren voor De Bruyne, Lukaku en Doku is het aan Wout, Remco en Lotte. Eerst is het aan ons. Het Nieuwsblad. De koers is van ons.”. Pas na 10 keer beluisteren begreep zij dat de tekst 'De Bruyne, Lukaku en Doku' was en niet 'de bruine Lukaku en Doku'. De slogan en het taalgebruik lijken volgens haar erg op die van het Vlaams Belang ('Vlaanderen weer van ons') en daarmee lijkt Het Nieuwsblad zich aan de kant van racisten te zetten. Dat choqueert haar, omdat ze van een krant met een groot bereik als Het Nieuwsblad verwacht dat deze objectief en neutraal is.
7) De klaagster voerde met betrekking tot de radiospot aan dat de namen van de voetballers in die volgorde worden uitgesproken dat het lijkt alsof er 'de bruine Lukaku' wordt gezegd. In feite zeggen ze ‘De Bruyne, Lukaku’, maar volgens haar hoor je het niet zo. Zij vindt dat dit niet goed bedacht is en racistisch overkomt.
De adverteerder deelde mee dat deze campagne over sportverslaggeving in eerste instantie betrekking heeft op het beginnende wielerseizoen 2024 waarover de krant zal berichten. De populaire sporten voetbal en wielrennen worden samen vermeld in de campagne. Het EK voetbal wordt aangekondigd en zal doorgaan in de zomer 2024. Eerst kan de aandacht uitgaan naar het wielrennen.
In de campagne worden de familienamen genoemd van 3 zeer bekende voetballers: De Bruyne, Lukaku en Doku en de voornamen van 3 zeer bekende wielrenners: Remco, Wout en Lotte. Volgens de adverteerder wordt in de klachten uit de volledige campagne één onderdeel geïsoleerd en verkeerd geassocieerd. De klagers associëren de familienaam van Kevin De Bruyne, op een totaal onverwachte manier, met de huidskleur van Romelu Lukaku en Jérémy Doku.
Het campagneconcept is een oproep om samen te supporteren. Met dit campagneconcept wil hij aankondigen dat door de krant aandacht wordt besteed aan wielrennen en aan voetbal. Zijn bedoeling is duidelijk om eerst aandacht te vragen voor het beginnende wielerseizoen, maar om ook reeds het EK voetbal aan te kondigen. De namen van de 3 voetballers en de 3 wielrenners worden hierbij in een willekeurige volgorde genoemd.
Volgens de adverteerder is deze campagne derhalve niet beledigend, niet discriminerend, niet racistisch, niet strijdig met de geldende fatsoensnormen en de menselijke waardigheid wordt niet aangetast. Omdat hij elke foute perceptie liever vermijdt, heeft hij echter de volgorde van de opsomming van de namen in de montage aangepast van “De Bruyne, Lukaku of Doku” naar “Lukaku, De Bruyne of Doku”.
De Jury heeft kennisgenomen van de reclameboodschappen in kwestie en van de klachten die daarop betrekking hebben.
Zij heeft er ingevolge het antwoord van de adverteerder onder meer nota van genomen dat het campagneconcept een oproep is om samen te supporteren voor de populaire sporten voetbal en wielrennen, waarmee hij wil aankondigen dat door de krant aandacht zal worden besteed aan beide sporten en eerst aandacht wil vragen voor het beginnende wielerseizoen, maar ook reeds het EK voetbal in de zomer wil aankondigen.
De Jury is van mening dat deze campagneboodschap ook voldoende duidelijk blijkt uit de betrokken reclames en dat met name de gesproken vermelding “Dus voor we supporteren voor De Bruyne, Lukaku of Doku gaat het over Remco, Wout en Lotte.” duidelijk betrekking heeft op enerzijds de familienamen van bekende voetballers en anderzijds de voornamen van bekende wielrenners.
Zij is immers de mening toegedaan dat de gemiddelde consument de vermelding van de familienaam van Kevin De Bruyne hier niet zal opvatten in de zin die eraan wordt gegeven in de klachten, als zijnde een verwijzing naar de huidskleur van Romelu Lukaku en Jérémy Doku, laat staan dat hierbij sprake zou zijn van een associatie met een bepaald politiek of maatschappelijk discours door toedoen van de vermelding “Want eerst, eerst is ’t aan ons. Nieuwsblad, de koers is van ons.”, die volgens haar immers evenzeer duidelijk aansluit bij het voormelde campagneconcept.
De Jury is derhalve van oordeel dat de betrokken reclameboodschappen niet van aard zijn om discriminatie en racisme aan te moedigen of te tolereren of om een bepaalde persoon of groep personen te denigreren en dat zij evenmin de menselijke waardigheid aantasten of anderszins indruisen tegen de JEP-Regels inzake de afbeelding van de mens.
Bij gebreke aan inbreuken op wettelijke of zelfdisciplinaire bepalingen, heeft de Jury derhalve gemeend geen opmerkingen te moeten formuleren op deze punten.
Zij heeft er echter tevens terdege nota van genomen dat de adverteerder in zijn reactie aangaf de volgorde van de opsomming van de namen in de montage te hebben aangepast naar “Lukaku, De Bruyne of Doku” omdat hij elke foute perceptie liever vermijdt.
Barastraat 175, 1070, Brussel, Belgie.
E-mail: info@jep.be
Tel: +32 2 502 70 70
💡 Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks sectornieuws, inzichten en JEP-cases die de grenzen scherpstellen.
