De radiospot gaat als volgt:
(geluid van messen)
Voice-over: “U hoort zo meteen het lijden van een onverdoofd schaap waarvan de keel wordt doorgesneden. Vanaf nu.”
(achtergrondgeluiden)
Voice-over: “U heeft geen gekrijs of geschreeuw gehoord. Dat klopt, want hun stembanden werden mee doorgesneden. Elk jaar lijden tienduizenden dieren in stilte. En Brussel blijft doof. Laat hun stem horen op gaia.be.”.
1) Volgens de klaagster betreft het onvolledige informatie en een schokkend geluidsfragment. Dit impliceert dat bepaalde religieuze handelingen geen plaats hebben in dit land (“Brussel blijft doof”). Voor haar is de spot te choquerend opgemaakt om gebruikt te worden op de radio.
2) De klager voert aan dat de inhoud ten aanzien van kinderen een zeer schrikwekkende afloop van de spot creëert. Hij vindt zo’n gevoel van gruwel niet OK voor kinderen.
3) De klaagster vindt het woordgebruik erg expliciet (“keel oversnijden”). Ook de geluiden daarna laten niets aan de verbeelding over en zij walgde van deze radiospot. Ze snapt dat ze een boodschap willen overbrengen, maar deze wordt volgens haar erg grof en bruut vertegenwoordigd. Zij vindt het taalgebruik niet passen op een radiozender waar ook kinderen naar luisteren in de auto, online of in eender welke openbare ruimte. Niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassenen kan deze reclame een trigger zijn. Ze vindt dat ze deze boodschap ook op een mildere manier kunnen brengen.
4) De klaagster vond dit als volwassene al best choquerend, maar haar kleindochter was ook in de buurt en was van streek. Ze vindt deze manier om je boodschap over ritueel slachten zo publiek te brengen niet OK. We moeten al zoveel ellende via nieuws en sociale media ondergaan, en ze vraagt zich af of dat nu ook via reclame moet.
5) De klaagster vindt dit geen reclame om door kinderen gehoord te worden. Ook ten aanzien van mensen die in oorlog hebben geleefd, waar dit ook bij mensen is voorgevallen, vindt ze het ongepast om dit na te bootsen.
6) De klager voerde aan dat deze radioreclame die doorheen de dag wordt herhaald een zeer expliciet geluid van het breken van kraakbeen en morsend bloed laat horen.
Hij staat achter een aantal standpunten van GAIA, maar deze zeer smakeloze reclame vindt hij om diverse redenen totaal ongepast.
- Het choquerende geluidseffect heeft het oogpunt mensen te degouteren over onverdoofd slachten. Met name kinderen kunnen dit echter onvoldoende kaderen, en zijn hier zeer van onder de indruk.
- Het betreft een radioreclame. De luisteraar wordt dus quasi verplicht deze op te merken en de adverteerder beslist dus voor alle anderen dat zij dit geluid ‘moeten’ ondergaan. Ouders van kinderen die een traumatische ervaring achter de rug hebben, hebben amper de mogelijkheid hen hiertegen te beschermen. Ook bij volwassenen kan geluid dit trigger-effect veroorzaken.
- Of een schaap nu verdoofd of onverdoofd wordt geslacht, het geluid dat dit maakt is exact hetzelfde. Men zou dus kunnen stellen dat deze campagne zijn doel mist. Hij vraagt zich af of de verborgen agenda misschien is om mensen aan te zetten tout-court geen vlees meer te eten. Dit doel zou volgens hem al helemaal niet in verhouding staan tot het schokeffect.
In toepassing van artikel 5, alinea 5 van het Juryreglement werden een aantal bijkomende klachten van dezelfde aard/strekking niet afzonderlijk in behandeling genomen. In totaal ontving de Jury 13 klachten tegen de betrokken reclame.
De adverteerder deelt mee dat de campagne tot doel heeft het grote publiek bewust te maken van het ontbreken van een verbod op onverdoofd slachten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze campagne steunt op:
- Feitelijke gegevens: diverse parlementaire rapporten en statistieken van slachthuizen tonen aan dat onverdoofd slachten wordt toegepast;
- Uitspraken van het Belgisch Grondwettelijk Hof (2021), het Hof van Justitie van de Europese Unie (2020) en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (2024), die bevestigen dat een verbod op onverdoofd slachten geen schending van de vrijheid van godsdienst vormt en niet discriminerend is;
- Verschillende opiniepeilingen, waaronder de laatste (Ipsos, 2024), die tonen dat een ruime meerderheid (76%) van de Brusselse burgers voorstander zijn van een verbod op onverdoofd slachten of er niet tegen zijn;
- Talrijke wetenschappelijke adviezen, waarover consensus bestaat, waaronder die van de Federation of Veterinarians of Europe en de Union Professionnelle Vétérinaire, die vinden dat onverdoofd slachten "onaanvaardbaar" is. Wetenschappelijke studies tonen aan dat er intense en langdurige pijn wordt ervaren bij deze praktijk, tot wel 14 minuten doodsstrijd voor sommige diersoorten.
De campagne heeft volgens hem dus tot doel de burger te informeren over feiten en praktijken waarvoor de wetenschap bevestigt dat ze lijden veroorzaken.
De adverteerder voegt nog toe dat hij in alle media duidelijk herkenbaar is.
Meer specifiek met betrekking tot de radiospot deelt hij ten slotte mee dat deze een dier beschrijft dat wordt geslacht zonder vooraf te worden verdoofd. Zijn bedoeling hiermee is om het publiek te informeren over het lijden veroorzaakt door het ontbreken van verdoving.
De Jury heeft kennisgenomen van de radiospot in kwestie en van de klachten die daarop betrekking hebben.
Zij heeft vooreerst benadrukt dat ze zich beperkt tot het onderzoek van de inhoud van de campagne, zonder zich te buigen over het debat inzake onverdoofd slachten, dat niet tot haar bevoegdheid behoort.
De Jury heeft de campagne vervolgens in het bijzonder getoetst aan de JEP-Regels inzake niet-commerciële reclame.
Zij heeft er ingevolge het antwoord van de adverteerder onder meer nota van genomen dat zijn campagne tot doel heeft het grote publiek bewust te maken van het ontbreken van een verbod op onverdoofd slachten in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en te informeren over het lijden veroorzaakt door het ontbreken van verdoving, waarbij een en ander gesteund is op parlementaire rapporten en statistieken van slachthuizen, uitspraken van hogere gerechtshoven, opiniepeilingen en wetenschappelijke adviezen.
De Jury is van mening dat deze boodschap van de adverteerder duidelijk blijkt uit de spot in kwestie.
Zij is eveneens van mening dat de gebruikte geluidsband een rechtstreeks verband vertoont en in verhouding is met de boodschap die de adverteerder wil overbrengen.
De Jury is derhalve van oordeel dat de spot in kwestie niet in strijd is met de JEP-Regels inzake niet-commerciële reclame en evenmin getuigt van een gebrek aan een behoorlijk maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef in hoofde van de adverteerder.
Zij is met name tevens van oordeel dat de betrokken reclame niet van aard is om morele of mentale schade te berokkenen aan kinderen, jongeren of volwassenen of om een groep personen te denigreren.
Bij gebreke aan inbreuken op wettelijke of zelfdisciplinaire bepalingen, heeft de Jury derhalve gemeend geen opmerkingen te moeten formuleren op deze punten.
Barastraat 175, 1070, Brussel, Belgie.
E-mail: info@jep.be
Tel: +32 2 502 70 70
💡 Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang maandelijks sectornieuws, inzichten en JEP-cases die de grenzen scherpstellen.
