Child Focus 28-11-2019: Beslissing tot wijziging/stopzetting

Adverteerder / Annonceur: CHILD FOCUS

Product-Dienst / Produit-Service: Campagne tegen seksueel kindermisbruik / Campagne contre les abus sexuels d’enfants

Media / Média: Internet (website) / Internet (site web)

 

Beschrijving van de reclame / Description de la publicité

Onder de titel “18 november – Dag tegen seksueel kindermisbruik – Chalet” kondigt de website www.childfocus.be “Een campagne die aan de alarmbel trekt” aan met een link naar de website www.chaletfilm.be.

Op de website www.chaletfilm.be, kan men de melding “Deze website bevat expliciete beelden die niet geschikt zijn voor minderjarigen. Ben jij 18 jaar of ouder?” lezen met een keuze tussen ja en nee. Als men op ja klikt, verschijnt de volgende melding: ““Met deze film wil ik de allergrootste misvatting van porno uit de wereld helpen. Dus in plaats van het zoveelste artikel of opiniestuk, laat ik jullie gewoon de waarheid zien.” – Goedele Liekens” en vervolgens “Bekijk de video”.

De video begint met de blote buik van een vrouw te tonen waarop een man “Fuck me” schrijft met een pijl naar beneden. Men ziet vervolgens de geklede man de vrouw op het bed zetten, haar een Barbiepop geven, zijn broek uitdoen, de vrouw neerleggen en haar slip uitdoen. Hij neemt haar vervolgens in verschillende posities.
De vrouw lijkt afwezig, reageert niet en men hoort enkel het geluid van de seksscènes.
Na 1 minuut verschijnt in het groot de tekst “Dit is geen porno”.
Vanaf dit moment zijn de beelden van de volgende 30 seconden wazig en kan men lezen:
“Maar een reconstructie van onderschept online beeldmateriaal
De vrouw was in werkelijkheid een 8-jarig kind
Help ons
Meld online kindermisbruik op stopchildporno.be”.
Vervolgens verschijnen het logo van Child Focus en een telefoonnummer.

Na de video kan men de volgende tekst lezen:
“18 november
Europese Dag tegen Seksueel Kindermisbruik
Er wordt te weinig stilgestaan bij het probleem van online seksueel kindermisbruik omdat dit voor velen onzichtbaar blijft.
Maar vergis je niet, het is wel degelijk een gruwelijke en groeiende realiteit. Een realiteit die we onder ogen moeten zien. Confronterend, dat zeker. Maar ook noodzakelijk om onze boodschap duidelijk te maken: meld steeds verdacht beeldmateriaal op stopchildporno.be.
Want kinderporno is géén porno. Het is misbruik.”

Daaronder een video met als titel “Een woordje uitleg – Goedele Liekens en Heidi De Pauw, CEO van Child Focus, gaan dieper in op de campagne en het probleem van online seksueel kindermsibruik” en een video van een getuigenis van een slachtoffer van seksueel misbruik.

Daaronder, onder “Wat kan jij doen?”, een link om een melding te doen en een link naar meer informatie, onder “StopChildPorno melder”, een link om een meldingsknop te installeren en onder “Zelf hulp nodig” een link naar meer informatie over “Stop it Now!”.

//////////

Le site www.childfocus.be, sous le titre « 18 novembre - Journée contre les abus sexuels d’enfants – Chalet », annonce une « Campagne pour tirer la sonnette d’alarme » avec un lien vers le site www.chaletfilm.be.

Sur le site www.chaletfilm.be, on peut lire la mention « Ce site contient des images explicites qui ne conviennent pas aux mineurs. Avez-vous 18 ans ou plus ? » avec le choix entre oui et non. En cliquant sur oui, apparaît la mention suivante : « Ce film veut éradiquer le plus grand malentendu du monde de la pornographie. Au lieu d’écrire un énième article sur le sujet, ces images montrent simplement la réalité » puis « Voir la vidéo ».

La vidéo commence en montrant le ventre nu d'une femme sur lequel un homme écrit « Fuck me » avec une flèche vers le bas. On voit ensuite l'homme habillé qui assied la femme sur le lit, lui donne une Barbie, enlève son pantalon, allonge la femme et lui enlève son slip. Il la prend ensuite dans différentes positions.
La femme a l'air absent, ne réagit pas et on n'entend que le bruit des scènes de sexe.
Après 1 minute apparaît en grand le texte « Ceci n'est pas un film porno ».
A partir de ce moment, les images des 30 secondes suivantes sont floues et on lit :
« Mais une reconstitution d'images interceptées sur internet
Dans la vidéo d'origine, il s'agit d'un enfant de 8 ans
Aidez-nous
Signalez les abus sexuels d'enfants sur stopchildporno.be ».
Apparaît ensuite le logo de Child Focus et un numéro d'appel

Après la vidéo, on peut lire le texte suivant :
« 18 novembre
Journée européenne contre les abus sexuels d’enfants.
Le problème des images d’abus sexuel d'enfants est beaucoup trop peu abordé car il reste invisible pour beaucoup d’entre nous.
Mais ne vous y trompez pas, c'est une réalité horrible et qui croît de façon exponentielle. Une réalité à laquelle nous devons faire face. C’est confrontant, bien sûr. Mais aussi nécessaire pour que notre message soit clair : il est important de toujours signaler toute image suspecte sur stopchildporno.be.
Parce que la pornographie juvénile n'est pas de la pornographie. C'est de l'abus. ».

En dessous, une vidéo ayant pour titre « Un mot d’explication – Heidi De Pauw, directrice de Child Focus, présente la campagne et parle du problème des images d’abus sexuel d’enfants » et une vidéo du témoignage d’une victime d’abus sexuels.

En dessous, sous « Que pouvez-vous faire ? », un lien pour effectuer un signalement et un lien vers plus d’information et sous « Détecteur StopChildPorno », un lien pour installer un bouton de signalement.

Klacht(en) / Plainte(s)

1) La plaignante comprend que l’annonceur veut frapper fort pour que certaines personnes réagissent pour protéger les victimes. Elle ne peut malheureusement pas être d'accord avec cette manière de présenter les abus. Victime elle-même, elle a revécu l'effroi et la peur est revenue à l'instant même alors qu’elle est âgée de 60 ans. Elle pense à toutes ces personnes abusées et aux traumatismes nombreux avec lesquels elles doivent lutter tous les jours. Selon elle, il est vraiment nécessaire de parler des abus et de sauver les enfants mais pas par ce moyen choc.

2) De klaagster deelde mee als zelfhulporganisatie uiteraard blij te zijn met een campagne tegen al wat seksueel grensoverschrijdend gedrag (ten aanzien van minderjarigen) aangaat, maar meent dat deze campagne een grens overschrijdt. Volgens haar is hier sprake van secundaire traumatisering van slachtoffers, familieleden en andere betrokkenen en ze vraagt zich af of de makers beseffen hoeveel schade ze aanrichten bij slachtoffers van seksueel geweld.
Zij haalde aan dat de campagnespot voor iedereen toegankelijk is en vindt het feit dat gevraagd wordt of men 18+ is de verantwoordelijkheid doorschuiven en een mager argument: anderen zullen vast en zeker kijken na de reclame ervoor.
Wat het klaarblijkelijk aangekaarte terminologische misverstand betreft (“Kinderpornografie doet immers geen recht aan de ernst van de situatie: kinderporno is geen porno; het beeld is het resultaat van seksueel misbruik waarbij reële minderjarigen betrokken zijn.”), deelde de klaagster mee dat de tekst eerst dient te komen en dan de beelden: als men kijkt zonder voorafgaande uitleg, ziet men volgens haar “puur porno” tussen volwassenen. Waar beweerd wordt dat de actrice het “kind naspeelt”, vindt zij dit niet duidelijk: nu zijn borsten, schaamhaar duidelijk te zien bij de vrouw en wijst niets erop dat het om een kind gaat. Het feit dat de man een pop geeft, zou zijn fantasie kunnen nabootsen en toont volgens haar niet aan dat het een kind van 8 jaar betreft. Als nadien de boodschap komt dat het een 8-jarig kind betreft, is het onheil reeds geschied.
Ze vraagt zich ook af hoeveel dit zal worden bekeken door mensen die geilen op het idee dat de dame een kind dient voor te stellen en of voorkomend “gedwongen” pornografisch beeldmateriaal met volwassenen dan geen misbruik maar “gewoon porno” is.

3) De klaagster zag de beelden op tv en vindt deze veel te expliciet en echt choquerend voor kinderen (en gevoelige kijkers). Ook wordt geen rekening gehouden met eventuele slachtoffers die deze beelden ongevraagd te zien krijgen. Ze vindt dit echt een veel te confronterende actie: sensibilisering moet en kan op andere manieren.

4) De klaagster is zelf slachtoffer van seksueel misbruik in haar jeugd en is gechoqueerd door de campagne. Naar haar gevoel is dit onrespectvol naar slachtoffers toe, zo zonder verwittiging, zomaar, en tast het haar eigenwaarde aan.

5) De klaagster haalde aan dat deze reclame oude wonden openrijt en haar opnieuw ziek maakt.

6) De klager verwees naar de berichtgeving over verkrachting op tv en deelde mee dat het al erg genoeg is om dat zijn hele leven mee te dragen.

7) De klaagster is zelf slachtoffer van misbruik en zag de beelden op tv. Ze vindt deze enorm hard en moeilijk: ze triggeren mensen die het hebben moeten ondergaan en die proberen hun leven zo goed mogelijk verder te zetten op een normale manier. Zij vindt dat er campagnes moeten zijn, maar niet met dergelijke beelden.

8) De klaagster zag de beelden op tv en haalde aan dat deze te duidelijk gemaakt zijn en heel confronterend zijn voor mensen die zoiets hebben meegemaakt, waaronder zijzelf. Zoiets hoort volgens haar niet gemaakt te worden en al zeker niet verspreid te worden. Ze denkt dat de mensen die het zouden moeten zien het niet te zien zullen krijgen en begrijpt de bedoeling niet: als men mensen op ideeën wil brengen, is men volgens haar zeer goed bezig.

9) Als slachtoffer van seksueel misbruik vindt de klaagster dat deze reclame niet gepast is.

10) De klaagster zag de beelden op tv en vindt het een wansmakelijke campagne. Ze vraagt zich af wie hier beter van is geworden en begrijpt de campagne niet.

11) La campagne parait beaucoup trop choquante et inappropriée à la plaignante.
Elle souligne d’abord que simplement demander aux utilisateurs avant de visionner la vidéo s’ils ont bien 18 ans et plus peut tout à fait être contourné par n'importe quel utilisateur plus jeune. Une question qui, à son sens, sert uniquement à déculpabiliser l’annonceur du contenu choquant qu'il publie. Selon elle, les images sont dignes d'une vidéo pornographique (bien qu'il soit mentionné dans la vidéo que ce n'est pas le cas) et susceptibles d'être visionnées par tout citoyen ayant entendu parler de la campagne (c'est à dire une grande partie puisque la campagne fait parler d'elle dans toute la presse).
Ensuite, elle ne pense pas que le contenu ait un quelconque effet moralisateur ou de sensibilisation : la vidéo est tout simplement choquante et le message voulu ne passe pas selon elle. De plus, les images pourraient être mal perçues par des victimes de pédopornographie et les traumatiser.
Elle a ajouté que la vidéo ne fait qu'alimenter internet d'images choquantes et dégradantes pour les femmes : une fois de plus, la femme y est matérialisée et elle estime que la vidéo n'est pas suffisamment claire pour être bien interprétée par tous.

12) De klager zag de beelden op tv; hij is zelf misbruikt en vindt deze campagne werkelijk walgelijk.

13) De klager deelde mee er volledig achter te staan dat dergelijke zaken onder de aandacht worden gebracht, maar stoort zich eraan dat alle aandacht gaat naar mannen die kinderporno kijken en pedofiel zijn. Door het feit dat men niet spreekt over pedofiele vrouwen is de campagne volgens hem zeer discriminerend en bedrieglijke sensibilisering.
Hij heeft een organisatie die strijdt voor de rechten van vaders met betrekking tot omgang met de kinderen en meent dat mannen vaak worden afgeschilderd als misbruikers, verkrachters, agressief, enz. en dat door al deze clichés mannen het in de rechtbank nog harder te verduren krijgen en vaak ook valselijk beschuldigd worden. Hij vindt dat door dergelijke campagnes een man nauwelijks nog zijn eigen kind mag aankleden of het afdrogen als het van onder de douche komt.

Beslissing Jury in eerste aanleg: Beslissing tot wijziging/stopzetting
Décision Jury de première instance: Décision de modification/arrêt

De Jury voor Ethische Praktijken inzake reclame (JEP) in eerste aanleg heeft de volgende beslissing genomen in dit dossier.

De Jury heeft de campagne in kwestie onderzocht rekening houdend met de argumenten van de betrokken partijen.

De Jury heeft kennisgenomen van de verschillende klachten en wenst vooreerst haar begrip uit te drukken ten aanzien van de reacties van slachtoffers en hun naasten, die uiterst moeilijke ervaringen kunnen herbeleven ingevolge de verspreiding van deze campagne.

Zij houdt er tevens aan te benadrukken dat haar bevoegdheid zich beperkt tot het onderzoek van de inhoud van de campagne in kwestie en dat het haar niet toekomt om zich uit te spreken over de redactionele inhoud van de verschillende in de klachten aangehaalde media die over deze campagne berichten.

In dit verband heeft de Jury er terdege nota van genomen dat de adverteerder erkent dat de bedoeling was om reacties uit te lokken niet alleen bij het publiek maar eveneens van de media, maar dat hij niettemin betreurt dat deze laatsten de beelden van de video als zodanig hebben verspreid daar waar hij beslist had om de video op een beveiligde website te plaatsen, met een waarschuwing voor de expliciete beelden en een leeftijdsverificatiemuur.

Met betrekking tot de betrokken websites op het ogenblik van de klachten, heeft de Jury vastgesteld dat enerzijds de website www.childfocus.be, onder de titel “18 november – Dag tegen seksueel kindermisbruik – Chalet”, “Een campagne die aan de alarmbel trekt” aankondigt met een link naar de website www.chaletfilm.be en anderzijds dat men, eens aangekomen op deze laatste website, de melding “Deze website bevat expliciete beelden die niet geschikt zijn voor minderjarigen. Ben jij 18 jaar of ouder?” kan lezen met een keuze tussen ja en nee. Als men op ja klikt, verschijnt de volgende melding: ““Met deze film wil ik de allergrootste misvatting van porno uit de wereld helpen. Dus in plaats van het zoveelste artikel of opiniestuk, laat ik jullie gewoon de waarheid zien.” – Goedele Liekens” en vervolgens “Bekijk de video”.

Overeenkomstig haar Regels inzake niet-commerciële reclame, is de Jury vooreerst nagegaan in welke mate de in de video gebruikte beelden – die volgens haar van choquerende, gewelddadige en onfatsoenlijke aard zijn – een rechtstreeks verband vertonen met de boodschap en/of het nagestreefde doel van de campagne.

In dit verband heeft de Jury er nota van genomen dat de doelen die de adverteerder wenst te bereiken met deze campagne meervoudig zijn en dat de beoogde doelstellingen gaan van het aanklagen van kinderporno bij het grote publiek en dit aanzetten om meldingen te doen, over het informeren van pedofielen over de realiteit van seksueel kindermisbruik en hen aanzetten om hulp te zoeken, tot het mobiliseren van diverse stakeholders en politici.

Op dit punt is de Jury van mening dat de beelden in kwestie wel degelijk een rechtstreeks verband vertonen met de door de campagne nagestreefde doelstellingen.

Wat vervolgens de vraag betreft of de video in verhouding is met het nagestreefde doel, heeft de Jury onder andere rekening gehouden met de aard van de adverteerder, het publiek dat beoogd en bereikt werd, de overgedragen boodschap en de doelstelling van de campagne.

Op dit punt is de Jury van mening dat de beelden te expliciet en te choquerend zijn, en dat de video mogelijk pas betekenisvol wordt eens men kennisgenomen heeft van de boodschap – die in haar ogen zeer laat komt – die verduidelijkt dat het gaat om een reconstructie van beeldmateriaal met een 8-jarig kind dat online onderschept werd.
In weerwil van de waarschuwing die op de website verschijnt voor de video, is de Jury inderdaad met name van mening dat personen, niet het minst de slachtoffers van seksueel misbruik, die deze bekijken niet voorbereid zijn om datgene waarover het in werkelijkheid gaat, te aanschouwen.

Volgens haar is het evenwicht verbroken tussen de schade die door deze te expliciete en te choquerende beelden kan worden aangericht, en de wil om een campagne op te zetten die tot meer tastbare resultaten zou leiden dan in het verleden het geval was.

Zij is derhalve van oordeel dat de in de video gebruikte beelden niet in verhouding zijn met de door de campagne nagestreefde doelen.

Rekening houdend met de, al dan niet voorziene, verspreiding van de videobeelden door de media, is de Jury tevens van oordeel dat de adverteerder een – evenzeer disproportioneel – risico heeft genomen op het vlak van het gebruik dat hiervan kon worden gemaakt.

 

Wat vervolgens de klacht betreft volgens dewelke de campagne discriminerend zou zijn door alleen mannen onder de aandacht te brengen inzake pedofilie, heeft de Jury vooreerst vastgesteld dat de klager in hoofdzaak verwijst naar persartikels waarvoor de JEP niet bevoegd is en dat de campagne zelf op de website van de adverteerder zich hierover niet uitspreekt. Zij heeft er tevens, ingevolge het antwoord van de adverteerder, nota van genomen dat deze geopteerd heeft voor een video met een man die een vrouw misbruikt daar dit overeenstemt met de meest voorkomende meldingen die hij binnenkrijgt. De Jury is derhalve van oordeel dat de video niet van aard is om discriminerende clichés ten aanzien van mannen te versterken. Bij gebreke aan inbreuken op wettelijke of zelfdisciplinaire bepalingen, heeft de Jury derhalve gemeend geen opmerkingen te moeten formuleren op dit punt.

 

Gelet op het voorgaande wat betreft de andere klachten en op basis van punt 3 van de JEP-Regels inzake niet-commerciële reclame, heeft de Jury de adverteerder derhalve verzocht om de reclame te wijzigen, en bij gebreke daaraan deze niet meer te verspreiden.

In dit verband heeft de Jury er terdege nota van genomen dat de adverteerder reeds besloten had om de website met de video vervroegd te verwijderen.

Gelieve er nota van te nemen dat deze beslissing pas definitief wordt na het verstrijken van de termijn voor het instellen van hoger beroep.

//////////

Le Jury d’Ethique Publicitaire (JEP) de première instance a pris la décision suivante dans ce dossier.

Le Jury a examiné la campagne en question en tenant compte des arguments des parties concernées.

Le Jury a pris connaissance des différentes plaintes et souhaite tout d’abord exprimer sa compréhension envers les réactions de victimes et de leur proches, qui sont susceptibles de revivre des expériences extrêmement pénibles suite à la diffusion de cette campagne.

Il tient également à souligner que sa compétence se limite à examiner le contenu de la campagne en question et qu’il ne lui appartient pas de se prononcer sur le contenu éditorial des différents médias évoqués dans les plaintes, qui font écho à cette campagne.

A cet égard, le Jury a bien noté que l’annonceur assume que le but était de susciter des réactions non seulement de la population mais également des médias mais qu’il regrette néanmoins que ces derniers aient diffusé les images de la vidéo telles quelles alors qu’il avait décidé de placer la vidéo sur un site internet sécurisé, avec un avertissement concernant les images explicites et un filtre relatif à l’âge.

En ce qui concerne les sites concernés au moment des plaintes, le Jury a constaté d’une part que le site www.childfocus.be, sous le titre « 18 novembre - Journée contre les abus sexuels d’enfants – Chalet », annonce une « Campagne pour tirer la sonnette d’alarme » avec un lien vers le site www.chaletfilm.be et d’autre part, qu’une fois arrivé sur ce dernier site, on peut lire la mention « Ce site contient des images explicites qui ne conviennent pas aux mineurs. Avez-vous 18 ans ou plus ? » avec le choix entre oui et non. En cliquant sur oui, apparaît la mention suivante : « Ce film veut éradiquer le plus grand malentendu du monde de la pornographie. Au lieu d’écrire un énième article sur le sujet, ces images montrent simplement la réalité » puis « Voir la vidéo ».

Conformément à ses règles relatives à la publicité non-commerciale, le Jury s’est tout d’abord posé la question de savoir dans quelle mesure les images utilisées dans la vidéo – de nature choquante, violente et indécente selon lui - présentent un lien direct avec le message et/ou la finalité recherchée par la campagne.

A ce sujet, le Jury a noté que les buts que l’annonceur cherche à atteindre avec cette campagne sont multiples et que les objectifs visés vont de dénoncer la pédopornographie auprès du grand public et l’encourager à effectuer des signalements, à l’information des pédophiles sur la réalité des abus sexuels d’enfants en les encourageant à demander de l’aide, ainsi qu’à la mobilisation des différentes parties prenantes et des politiciens.

Sur ce point, le Jury a estimé que les images en question montrent bien un lien direct avec les buts poursuivis par la campagne.

En ce qui concerne ensuite la question de savoir si la vidéo présente une proportionnalité avec le but recherché, le Jury a entre autres tenu compte de la nature de l’annonceur, du public ciblé et atteint, du message transmis et de la finalité recherchée par la campagne.

Sur ce point, le Jury est d’avis que les images sont trop explicites et trop choquantes et que la vidéo pourrait ne devenir pertinente qu’une fois qu’on a pris connaissance du message – qui apparaît très tard à ses yeux – qui précise qu’il s’agit d’une reconstitution d'images avec une enfant de 8 ans, interceptées sur internet.
En dépit de l’avertissement présent sur le site avant la vidéo, le Jury est en effet notamment d’avis que les personnes, en particulier les victimes d’abus sexuels, qui visionnent celle-ci ne sont pas préparées à voir ce dont il s’agit réellement.

Selon lui, l’équilibre entre les dommages susceptibles d’être provoqués par ces images trop explicites et trop choquantes et la volonté de mettre sur pied une campagne aboutissant à des résultats plus concrets que par le passé est rompu.

Il a dès lors estimé que les images utilisées dans la vidéo ne présentent pas de proportionnalité avec les buts recherchés par la campagne.

Compte tenu de la diffusion, anticipée ou non, des images de la vidéo par les médias, le Jury a également estimé que l’annonceur a pris un risque, également disproportionné, par rapport à l’usage qui pouvait en être fait.

 

Par ailleurs, en ce qui concerne la plainte selon laquelle la campagne serait discriminante en ne mettant que les hommes en avant en matière de pédophilie, le Jury a tout d’abord constaté que le plaignant se réfère principalement à des articles de presse pour lesquels le JEP n’est pas compétent et que la campagne elle-même sur le site de l’annonceur ne se prononce pas à ce sujet. Il a également noté, suite à la réponse de l’annonceur, que celui-ci a opté pour un film avec un homme qui abuse d’une femme parce que cela correspond aux signalements les plus fréquents qu’il reçoit. Le Jury a dès lors estimé que la vidéo n’est pas de nature à renforcer des clichés discriminants à l’égard des hommes. A défaut d’infraction aux dispositions légales et autodisciplinaires, le Jury a estimé ne pas devoir formuler de remarques sur ce point.

 

Compte tenu de ce qui précède par rapport aux autres plaintes et sur la base du point 3 des Règles du JEP en matière de publicité non commerciale, le Jury a donc demandé à l’annonceur de modifier la publicité et à défaut de ne plus la diffuser.

A cet égard, le Jury a bien noté que l’annonceur avait déjà décidé de supprimer anticipativement le site internet avec la vidéo.

Veuillez noter que cette décision ne devient définitive qu’après l’expiration du délai d’appel.